DỆT CÀ TU – NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ
XÃ NAM GIANG – QUẢNG NAM –VIỆT NAM
 

Vài nét về con người Cà Tu:

Dân tộc Cà Tu sống tại xã Nam Giang, tỉnh Quang Nam thuộc dãy núi Trường Sơn Việt Nam. Sống biệt lập trong môi trường xung quanh khắc nghiệt, họ trồng lúa và chăn nuôi gia cầm. Để cung cấp thức ăn hàng ngày và để sinh tồn, họ cũng kiếm ăn từ các cây trong rừng và thỉnh thoảng đi săn bắt.

Vài nét về nghề thủ công truyền thống:

Nhóm dân tộc thiểu số Cà Tu có nghề thủ công truyền thống là dệt vải với các hạt cườm và các nguyên liệu khác lấy từ mây, tre. Đặc biệt người phụ nữ có khả năng dệt vải có trang trí họa tiết trên các tấm vải với các hình được làm từ hạt cườm tươi tự nhiên và hạt chì đập dẹt. Họ dệt vải bằng tay và nhuộm chàm, thường là màu xanh hoặc đen.

Hạt cườm tươi tự nhiên và hạt chì đập dẹt được trang trí thêm vào với váy và hạt chì được gắn liền với váy, khăn trùm đầu của phụ nữ, khăn quấn quanh thắt lưng và tấm choàng lưng (giành cho đàn ông Cà Tu trong những dịp lễ hội hoặc mùa đông, còn có tên là a duông), với các hoa văn lấy cảm hứng từ thiên nhiên. Họa tiết thường thấy bao gồm hình zigzags, đường thẳng và hình thoi, được kết hợp lại để tạo ra các hình hoa văn cầu kỳ mà chỉ có những phụ nữ có kinh nghiệm mới có thể dệt được. Mỗi hoạ tiết đều có tên riêng, theo giải thích của người dân địa phương đó là lá, hoa quả và động vật. Mỗi họa tiết có thể tượng trưng cho một con vật như thằn lằn, dế. Hình dấu nhân kép đặt chéo như hình con nhện và hình dấu nhân đơn nhìn như lá của cây "atut", hay như một người đàn ông đang nhảy múa.

Khung dệt của người Cà Tu bao gồm 15-16 bộ phận có thể tháo rời. Họ căng sợi theo chiều dọc và sử dụng suốt để dệt. Quá trình xâu các hạt cườm vào sợi chỉ phải làm rất chậm. Người dệt phải lặp lại việc xâu cườm vào từng sợi ngang đi qua. Để xác định vị trí chèn hạt đòi hỏi kỹ năng tuyệt vời, vì khi dệt xong, các họa tiết phải hiện lên rõ ràng, người dệt phải kiểm soát công việc của mình. Thời gian cần để hoàn thành một bộ trang phục là đáng kinh ngạc. Trong thời đại sản xuất hàng loạt, những bộ quần áo dệt cườm của phụ nữ Cà Tu có vẻ rất tỷ mỷ đặc biệt. Sử dụng nguyên liệu tự nhiên, phụ nữ Cà Tu phải kết nối giữa truyền thống và trí tưởng tượng của mình, sáng tạo ra các tác phẩm mà làm phong phú kho tàng nghệ thuật của đất nước.

Vài nét về dự án bảo tồn và phát triển nghề dệt truyền thống:

Bắt đầu từ năm 2002, văn phòng của Quỹ phát triển quốc tế (FIDR- tổ chức phi chính phủ của Nhật Bản) tại Đà Nẵng đã phối hợp với Trung tâm nghiên cứu, Liên kết và Phát triển thủ công mỹ nghệ - Craft Link-  nhằm trợ giúp nhóm phụ nữ Cà Tu tại bản Zara, xã Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Dự án giúp đỡ những người phụ nữ Cà Tu tại bản Zara phát triển kỹ năng dệt truyền thống và mong muốn sẽ tạo thêm nguồn thu nhập cho các thành viên tham gia để nâng cao chất lượng cuộc sống hàng ngày của họ. 

Để biết thêm thông tin về dự án này, xin vui lòng liên hệ:

CRAFT LINK
51 Văn Miếu, Hà Nội, Việt Nam
Điện thoại: (84-24) 37336101 - Fax: (84-24) 38437926
Email: craftlink@fpt.vn - Website: www.craftlink.com.vn