DỆT CHÂU MẠ

Dự án dệt tại làng Bun go

Bun Go là một làng nhỏ của nhóm người Châu Mạ, với 187 người dân sinh sống trong khoảng 20 ngôi nhà dài truyền thống làm từ tre nứa. Tuy làng nằm ngày trong trung tâm thị trấn Đồng Nai thuộc huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng, nhưng cộng đồng người Mạ vẫn lưu giữ được những nét văn hóa rất riêng biệt.     

Trước đây, người dân trong cộng đồng Châu Mạ sống du canh du cư, dựa hoàn toàn vào các sản phẩm nông nghiệp họ trồng được. Họ sinh sống ở vùng đất rộng lớn, bao gồm những cánh rừng và nương rẫy. Vùng đất này hiện đang được phát triển như một vùng kinh tế mới, và dân số chủ yếu là người Kinh (dân tộc Việt Nam) người dân. Theo chương trình tái định cư của chính phủ, dân tộc Châu Ma nhóm đã định cư lâu dài tại bản Bun Go, nơi họ học cách trồng lúa nước và rau quả.

Dự án bảo tồn rừng quốc gia Cát Tiên, với các đối tác bao gồm: Rừng quốc gia Cát Tiên, Quĩ quốc tế bảo vệ thiên nhiên, Tổ chức Care quốc tế và Craft Link, được sự tài trợ của chính phủ Hà Lan, đã đặt mục tiêu giúp đỡ những phụ nữ Châu Mạ bảo tồn nghề dệt truyền thống và sản xuất các sản phẩm mới để bán trên thị trường. Những thành viên trong dự án được tập huấn các kiến thức về quản lý sổ sách, kỹ năng quản lý cũng như nâng cao khả năng đọc và viết. 

Dự án bắt đầu với viện chọn ra 4 người dệt giỏi để dạy lại cách dệt truyền thống cho hơn 20 phụ nữ. Họ tập trung ở nhà dài để dệt với khung dệt hết sức thô sơ (một đai vải nối với khung và buộc chặt sau lưng, chân duỗi thẳng để dệt).

Thu nhập thêm khi tham gia dự án, đã góp phần giảm bớt tình trạng phá rừng và giúp người dân Châu Mạ bảo tồn được môi trường thiên nhiên nơi họ sinh sống.

Nhà dài ở Châu Mạ

Các nhà dài truyền thống thường là 20 đến 40 mét dài, và là nơi trú ẩn của vài gia đình từ một gia tộc. Mỗi gia đình có cửa riêng và lửa để nấu ăn. Ngày nay, hầu hết mọi người thích nhà riêng, ở riêng tư hơn. Để xây một ngôi nhà theo phong cách nào đi nữa, người Châu Mạ phải mời một thầy cúng để làm Lễ động thổ. Khi ngôi nhà được hoàn tất, tất cả mọi người trong làng được mời đến dự "Lễ mừng ngôi nhà mới".

Cưới hỏi và sinh đẻ

Trẻ em ở Châu Mạ được đặt tên theo họ của mẹ. Khi người mẹ sinh em bé, người chồng sẽ dựng một túp lều gỗ ở tạm thời cách xa ngôi nhà chính của gia đình. Người mẹ sẽ phải sống một mình trong túp lều đó trong 6 ngày nếu sinh con gái, và 7 ngày nếu sinh con trai. Sau thời hạn đó, người mẹ mới được trở về nhà và gia đình sẽ tổ chức lễ đặt tên cho đứa trẻ

Nghề dệt truyền thống ở làng Bun Go

Phụ nữ Châu mạ sử dụng loại khung dệt hết sức thô sơ. Khi dệt họ ngồi trên sàn nhà tre, một đai vải nối vào khung được buộc chặt sau lưng, còn đôi chân luôn phải duỗi thẳng để kéo căng các sợi dệt. Theo truyền thống, người Châu Mạ tự trồng bông, xe sợi và nhuộm bằng các chất liệu tự nhiên. Các màu nhuộm truyền thống gồm có màu đen lấy từ cây Neiru, màu vàng từ cây Mut, và màu đỏ từ vỏ cây Bosil. Ngày nay, họ mua sợi bông đã nhuộm sẵn của một nhà máy ở huyện Bảo Lộc.

Phụ nữ Châu Mạ dệt tấm treo tường, váy và khố. Các hoạ tiết trên tấm treo thường có:
- Đồng hồ
- Cái lược
- Cái ô
- Con chim
- Cái bình
- Hình người
- Người đàn ông cưỡi ngựa
- Ngôi nhà
- Con trâu để hiến tế trong lễ hội
Kho tàng họa tiết ngày càng phong phú với các hoạ tiết mới luôn được bổ sung: hình máy bay trực thăng, hình ngôi nhà dài với cột ăng ten, hình nhà thờ…
 
Để biết thêm thông tin về dự án này, xin vui lòng liên hệ:

CRAFT LINK
51 Văn Miếu, Hà Nội, Việt Nam
Điện thoại: (84-24) 37336101 - Fax: (84-24) 38437926
Email: craftlink@fpt.vn - Website: www.craftlink.com.vn